पछिल्ला केही दिन यता मुलुकका धेरै ठाउँहरुमा रेबिजविरूद्धको खोप (एआरभी) अभाव भएका समाचारहरु आइरहेका छन् । रेबिज एक भाइरल सङ्क्रमण हो, जसको लक्षण देखिइसकेपछि मृत्युदर शतप्रतिशत हुने गर्छ । त्यसैले, खोप नै यसको रोकथामको एकमात्र भरपर्दो उपाय हो । तर, सरकारी अस्पतालहरुमा खोप नपाउँदा सर्वसाधारण महँगो शुल्क तिरेर निजी फार्मेसीमा किन्न बाध्य हुनु दुखद्  हो । यसले आर्थिक बोझ मात्र बढाउँदैन, उपचारमा ढिलाइ भएर ज्यानसमेत जोखिममा पर्न सक्छ । रेबिज एक घातक तर पूर्ण रूपमा रोकथाम गर्न सकिने रोग हो । 

संक्रमित जनावर, विशेषगरी कुकुरको टोकाइबाट सर्ने यो रोगको समयमै उपचार र रेबिजविरुद्धको खोपले मानिसको ज्यान बचाउन सक्छ । तर आवश्यक समयमा खोप उपलब्ध नहुनु, स्वास्थ्य संस्थामा अनियमित आपूर्ति हुनु र सर्वसाधारणले सहज रूपमा सेवा नपाउनु गम्भीर चिन्ताको विषय बनेको छ । त्यसैले रेबिज खोपको प्रभावकारी व्यवस्थापन अहिलेको प्रमुख सार्वजनिक स्वास्थ्य प्राथमिकता हुनुपर्छ । हरेक वर्ष धेरै मानिस कुकुर तथा अन्य जनावरको टोकाइबाट प्रभावित हुन्छन् । यस्ता घटनामा ढिलाइ नगरी रेबिजविरुद्धको खोप लगाउनु अत्यावश्यक हुन्छ । तर कतिपय सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा खोप अभाव हुँदा बिरामीले निजी अस्पताल वा टाढाका स्वास्थ्य केन्द्र धाउनुपर्ने बाध्यता छ । यसले आर्थिक बोझ मात्र बढाउँदैन, उपचारमा ढिलाइ भएर ज्यानसमेत जोखिममा पर्न सक्छ । सरकारले रेबिज खोपको पर्याप्त खरिद, सुरक्षित भण्डारण र सबै जिल्लामा नियमित वितरण सुनिश्चित गर्नुपर्छ । स्थानीय तह र स्वास्थ्य संस्थाले खोपको मौज्दातको नियमित अनुगमन गरी अभाव हुन नदिन प्रभावकारी संयन्त्र विकास गर्न आवश्यक छ । नागरिकको जीवनरक्षा नै राज्यको पहिलो जिम्मेवारी हो । खोप अभावका कारण कुनै पनि नागरिकको ज्यान जानु व्यक्तिगत क्षति मात्र नभई राज्यको असफलताको प्रत्यक्ष प्रमाण हो । तसर्थ रेबिज खोप व्यवस्थापनलाई दीर्घकालीन योजना, पारदर्शिता र समन्वयसहित अघि बढाउन जरूरी छ ।