आज अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु हतियार निर्मूल दिवस । संयुक्त राष्ट्रसंघको आह्वानमा हरेक सेप्टेम्बर २६ का दिन यो दिवस मनाउने गरिन्छ । परमाणु हतियारको पूर्ण उन्मूलन गर्न आवश्यकताबारे आमजनमानसलाई जागरूक पार्दै यसले मानव जातीमा पार्ने असरको बारेमा सबैलाई जानकारी दिनु नै दिवसको मुख्य उद्देश्य हो ।  विशेषगरी १९४५ को अगस्त ६ मा जापानको हिरोशिमा र नागासाकी शहरमा आणविक बम प्रहार गरी ध्वस्त पारिएपछि सन् १९४६ मा बसेको राष्ट्रसंघ महासभाको पहिलो बैठकले विश्वलाई परमाणु निषेध बनाउने संकल्प गरेको थियो ।

तर विश्वका केही विकसित देशहरुले परमाणु हतियारको विकासमा रोक लगाएका छन् । विश्वलाई परमाणु हतियार मुक्त गर्ने संयुक्त राष्ट्र संघको पुरानो उद्देश्य हो । परमाणु हतियार मानव सभ्यताले निर्माण गरेका सबैभन्दा विनाशकारी अस्त्रमध्ये एक हो । यसको प्रयोगले केवल युद्धमा संलग्न पक्षलाई मात्र होइन, मानव जीवन, वातावरण र भावी पुस्तालाई समेत अपूरणीय क्षति पु¥याउन सक्छ । त्यसैले परमाणु हतियारको पूर्ण निर्मूलन आजको विश्वका लागि शान्ति र सुरक्षाको मात्र होइन, मानव अस्तित्वकै प्रश्न बनेको छ । हरेक वर्ष मनाइने अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु हतियार निर्मूल दिवसले विश्व समुदायलाई परमाणु हतियारको भयावह सम्भावनाबारे सचेत गराउँदै यसको अन्त्यका लागि प्रतिबद्ध हुन स्मरण गराउँछ । विगतमा परमाणु बमको प्रयोगबाट भएको मानवीय क्षतिले यसको विनाशकारी प्रभाव कति गम्भीर हुन्छ भन्ने स्पष्ट पारिसकेको छ । त्यसमाथि अहिले पनि विभिन्न मुलुकसँग ठूलो संख्यामा परमाणु हतियार रहनुले विश्व शान्तिमाथि निरन्तर खतरा कायम राखेको छ । परमाणु हतियार राख्नु नै राष्ट्रिय सुरक्षाको ग्यारेन्टी हो भन्ने तर्क लामो समयदेखि प्रस्तुत हुँदै आएको छ । तर सुरक्षा केवल हतियारको संख्याले सुनिश्चित हुँदैन । पारस्परिक विश्वास, कूटनीतिक संवाद, अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान र विवादको शान्तिपूर्ण समाधान नै दीर्घकालीन सुरक्षाका आधार हुन् ।

परमाणु हतियारको होडले स्रोतसाधनको ठूलो हिस्सा विनाशकारी क्षमताको विकासमा खर्च गराउँछ, जबकि त्यही स्रोत शिक्षा, स्वास्थ्य, गरिबी न्यूनीकरण र जलवायु संकट समाधानमा उपयोग गर्न सकिन्छ।परमाणु हतियारको जोखिम केवल त्यसको जानाजानी प्रयोगमा सीमित छैन। दुर्घटना, गलत सूचना, प्राविधिक त्रुटि वा गलत निर्णयका कारण पनि विनाशकारी परिणाम निम्तिन सक्छ। त्यसैले यस्ता हतियारको अस्तित्वलाई सामान्य सुरक्षा व्यवस्थाको हिस्सा मानेर बस्नु उचित हुँदैन। विश्व समुदायले क्रमशः परमाणु हतियार घटाउँदै अन्ततः पूर्ण रूपमा निषेध र निर्मूलनतर्फ अघि बढ्न आवश्यक छ । त्यसका लागि राजनीतिक इच्छाशक्ति, पारदर्शिता, विश्वास निर्माण, निशस्त्रीकरणसम्बन्धी सम्झौताको कार्यान्वयन र निरन्तर अन्तर्राष्ट्रिय संवाद आवश्यक  छ ।