हरेक वर्ष मार्च २२ मा मनाइने विश्व जल दिवसले मानव जीवन र विकासमा पानीको अपरिहार्य महत्वलाई स्मरण गराउँछ । पानी केवल प्राकृतिक स्रोत मात्र होइन, जीवनको आधार हो । तर विडम्बना, विश्वका धेरै स्थानहरूमा अझै पनि स्वच्छ पिउने पानीको पहुँच सीमित छ । नेपालजस्तो जलस्रोतले सम्पन्न देशमा समेत पानी व्यवस्थापनको कमजोरीले गर्दा समस्या झन् गम्भीर बन्दै गएको छ ।

हिमाल, नदी र मुहानहरूले भरिपूर्ण हाम्रो देशमा पानी अभाव हुनु व्यवस्थापनको कमजोरीकै परिणाम हो । सहरी क्षेत्रमा खानेपानीको अभाव नियमित समस्या बनेको छ भने ग्रामीण क्षेत्रमा स्रोत संरक्षणको कमी देखिन्छ। जलवायु परिवर्तनले हिमनदी पग्लने, वर्षा चक्र असन्तुलित हुने जस्ता चुनौती थपेको छ, जसले दीर्घकालीन पानी संकटको संकेत गर्छ।  यस सन्दर्भमा, विश्व जल दिवस केवल औपचारिकता होइन, आत्मसमीक्षा गर्ने अवसर हो । पानीको दिगो उपयोग र संरक्षणका लागि राज्य, समुदाय र व्यक्तिको संयुक्त प्रयास आवश्यक छ। सरकारका योजनाहरू कागजमा सीमित नभई व्यवहारमा कार्यान्वयन हुनुपर्छ। वर्षा पानी संकलन, मुहान संरक्षण, नदी सफाइ जस्ता कार्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । व्यक्तिगत स्तरमा पनि पानीको सदुपयोग अपरिहार्य छ । दैनिक जीवनमा पानी खेर नफाल्ने, स्रोतको संरक्षणमा सचेत हुने बानी विकास गर्नुपर्छ। विद्यालय तहदेखि नै पानी संरक्षणबारे शिक्षा दिनु आजको आवश्यकता हो । नेपालमा जलविद्युत् विकासको ठूलो सम्भावना छ, तर त्यससँगै पानीको समुचित व्यवस्थापन आवश्यक छ । विकास र संरक्षणबीच सन्तुलन कायम गर्न नसकिए, दीर्घकालीन असर गम्भीर हुन सक्छ । अन्ततः, पानी भविष्यको सम्भावना मात्र होइन, चुनौती पनि हो । आजैदेखि सचेत नहुने हो भने भोलि पानीका लागि संघर्ष गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ । त्यसैले, विश्व जल दिवसले दिएको सन्देशलाई व्यवहारमा उतार्दै, पानीको संरक्षणलाई साझा जिम्मेवारीका रूपमा ग्रहण गर्नु आजको अपरिहार्यता हो ।